• 01
  • 02
  • 03
  • 04
  • 05
011 022 033 044 055

- Restauratie

De Stichting Behoud Joodse begraafplaats wil de rijksmonumentale begraafplaats, zodanig in zijn oude luister herstellen en restaureren dat hij tenminste weer 50 jaar voor het nageslacht bewaard blijft.    

De restauratiewerkzaamheden op de joodse begraafplaats zijn begin maart 2013 van start gaan.

Wat gaat er gebeuren ?

De oprukkende natuur zal tot staan moeten worden gebracht. Daarvoor moeten er bomen gekapt worden.

Het metaheerhuisje, ook wel aula genoemd dient geheel te worden gerestaureerd.

Vervolgens moet de gehele omheiningsmuur gerestaueerd worden inclusief ijzeren toegangspoort

Als laatste zal het terrein opnieuw worden ingericht en afgezet.

 

In 2016 is de restauratie voltooid. Er dienen nog wat onderhoudswerkzaamheden te gebeuren.

 

Kijk op: www.youtube.com/watch

 

 

 

 

 Kappen en rooien van de bomen. 


Allereerst zullen de bomen gekapt gaan worden die een directe bedreiging voor de omheiningsmuur vormen.

 

Buiten de omheiningsmuur is de natuur opgerukt, de bomen zijn veel te groot geworden en ze staan te dicht bij de muur. De wind heeft geen vrij spel meer en de muur blijft daardoor continue vochtig.

 

Een aantal bomen drukt de muur uit zijn verband en er zijn daardoor scheuren ontstaan in de muur. Enkele bomen staan zelfs op nog geen 5 cm afstand van de muur.

Binnen de muren op de begraafplaats zelf groeien bomen in de bestaande graven, zijn er bomen omgewaaid op grafstenen en heeft een bij een storm omgewaaide grove den het metaheerhuisje ernstig beschadigd.

 

Aan de buitenzijde zullen de bomen tot op een afstand van 5 meter van de muur gerooid worden.

Binnen de omheining op de begraafplaats zelf zullen een aantal bomen die de graven en de muur schade kunnen toe brengen gekapt worden.

 

Door de gemeente Oisterwijk is inmiddels een omgevingsvergunning afgegeven voor het kappen van de bomen. 

 

Op 12 maart 2013 is met het rooien en kappen van de bomen begonnen door het erkende bomenrooi bedrijf Jan van Rijsewijk uit Udenhout.

 

Dat was nog geen eenvoudige klus. Er moest een grote kraan aan te pas komen om de bomen eerst te zekeren, vervolgens werden ze halverwege afgezaagd en de bovenste helft weggetakeld en op een veilige plaats neergelegd. Daarna werd het onderste deel vastgeketend en afgezaagd en opgehesen. Uiteindelijk werden alle aangewezen bomen op deze manier gekapt zonder schade aan de bedreigde muur.

 

Vervolgens werden ook bomen binnen de omheiningsmuur, die een bedreiging vormden voor de graven, omgezaagd en weggetakeld. Door de enorme afmetingen van de kraan buiten de muur hoefde er geen enkel voertuig op de begraafplaats komen.

 

De kap van de bomen is wel ten koste gegaan van de serene uitstraling van de begraafplaats maar deze zal over enkele jaren weer geheel passen in het landschap.

 

Het rooien, kappen en opruimen van de bomen is mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage van de Mensink Stichting uit Oisterwijk/Haaren.   De totale kosten bedroegen globaal € 11.000,=

 

 

 

 

 

  

 

 

Restauratie van het metaheerhuisje. 

 

In 2014 is de restauratie van het metaheerhuisje aan de beurt.

Eind april 2014 is opdracht gegeven aan de aannemer, Johan Weijters timmer- en metselwerken uit Udenhout, om met de restauratie te beginnen.

 

Op 1 mei is de officiele start, dat wil zeggen, een aantal onderdelen die alvast kunnen plaatsvinden worden aangepakt. De grotere werkzaamheden vinden plaats in september. 

 

Op 1 september 2014 is de aannemer dan echt van start gegaan. De buurman, Ton Willekens, die achter de begraafplaats woont levert water en stroom. De steiger is gebouwd en de eerste rotte plekken zijn aangepakt. Al snel bleek dat de noodzaak om te restaureren zelfs groter was dan aanvankelijk gedacht. 

 

De asbesthoudende golfplaten zijn door ons zelf verwijderd en op de voorgeschreven wijze ingepakt en ingeleverd bij de milieustraat.

De dragende spanten waren bijna helemaal doorgerot en ook de deurposten bleken aan de binnenzijde aangetast te zijn en ze brokkelden in stukken af.

Gelukkig bleek de fundering en het metselwerk van goede kwaliteit.

 

In de maanden september en oktober is er hard gewerkt. Bij het verwijderen van de golfplaten kwam nog een deel van een oude kruispan te voorschijn, een mooie aanwijzing hoe het huisje oorspronkelijk gedekt was. De liggers en de dakspanten zijn vervangen door nieuwe. Het dak is gedekt met grijs/zwarte kruispannen en zijn 2 nieuwe goten aangebracht.

 

Ook zijn er twee nieuwe deurkozijnen gemaakt en geplaatst. Aan de voorzijde en aan de achterzijde van het metaheerhuisje. Het beslag op de deuren, de gehengen, de duimen en trekstangen zijn naar de smid, Nico Muller Jabusch in Oisterwijk,  gebracht en gerestaureerd en een aantal gehengen moest vernieuwd worden.

 

Ondertussen is het voegwerk van het hele metaheerhuisje uitgekapt en heeft de voeger een mooie nieuwe snijvoeg aangebracht. Een tijdrovende, nauwkeurige klus, maar het behoud voor de muren.

Een klein deel van de voorgevel moest worden afgebroken en is opnieuw met originele bijpassende stenen opgemetseld.

 

Per 1 december 2014 is de restauratie van het metaheerhuisje op de Joodse begraafplaats te Oisterwijk  voltooid. De restauratie mag zeer geslaagd genoemd worden.  

De binnenmuren zijn afgebbikt en opnieuw gestuct met kalk/cement.

Er zijn een aantal hardstenen elementen in de muur gerepareerd.

De heer Arno Schut van de Rijksdienst voor het cultureel erfgoed (RCE) en de Monumentenwacht Brabant hebben een geslaagde inspectie uitgevoerd.

 

 

 

 

 

 

 

 

  

De totale kosten bedroegen globaal €  47.000.=  inclusief de restauratie van de meubels in het metaheerhuisje, twee zitbanken en een draagbaar.  
 

De opening van het gerestaureerde metaheerhuisje voor opperrabbijn Jacobs en Burgemeester Janssen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Het fraaie resultaat.


 

 

 

De restauratie van de omheiningsmuur

 

 

2015 is het jaar van de grote restauratie van de omheiningsmuur.

De circa 218 meter lange muur is ernstig beschadigd. Gelukkig staat hij nog fier overeind. Op enkele plaatsen is de fundering verzakt. De belangrijkste bedreiging, de oprukkende bomen, is reeds weggenomen.

 

Bij de Provincie Noord Brabant is subsidie aangevraagd. Ook zijn een aantal fondsen aangeschreven voor subsidie. Er is een bedrag van circa 175.000,= nodig.

 

In de muur zijn diverse scheuren ontstaan en zijn er stenen afgebrokkeld en beschadigd.

Met name de ezelsrug op de muur is er slecht aan toe. Hele delen zijn afgebrokeld en afgebroken. Enkele duizenden stenen moeten vervangen worden.

Op en in de ezelsrug groeien kleine tot zelfs vrij grote bomen. De wortels lopen vele meters in de ezelsrug door. 

 

Op 22 april 2015 heeft het bestuur besloten de restauratie van de muur op te dragen aan restauratiebedrijf Nico de Bont uit Vught. Op 1 mei 2015 is de opdracht getekend.

 

Omdat nog niet alle kosten worden gedekt door de inkomsten is de opdracht beperkt tot 75% van het totaal. Daar kunnen 3 van de 4 muren voor gerestaureerd worden.

De aannemer begint op 1 juni en we hopen dat het ontbrekende bedrag van € 20.000,= nog op tijd binnen is zodat de aannemer de klus nog dit jaar kan afmaken. 

 

Op maandag 1 juni 2015 is aannemer de Bont uit Vught gestart met de restauratie van de muur.

In nauw overleg met onze adviseur Piet van der Plas en de heer Schut van de Rijksdienst voor het cultureel erfgoed en de aannemer is de samenstelling van metselspecie vastgesteld, passend bij de historische muur.

 

Er is een lange steiger gebouwd langs de muur. Individuele slechte metselstenen zijn uitgeslepen en uitgehakt.

Het bestaande metsewerk is ingetand en aangeheeld. Hiervoor zijns deels nieuwe stenen gebruikt en deels stenen van een gesloopt ziekenhuis in Haarlem.

Bestaande scheuren zijn uitgehakt en vervolgens weer aangeheeld met bijpassende stenen.

Hele delen van de ezelsrug zijn verwijderd en opnieuw opgemetseld.

Het oude metselwerk is gereinigd met water onder regelbare druk.

De gehele ezelsrug en de muur waar nodig is gevoegd met mortel aangepast op de hardheid van de stenen.

Op een aantal plaatsen is de fundering vrijgegraven. Slechts en loszittend metselwerk is uitgehakt en vertand. Hierna is het metsewerk aangeheeld als bestaand. De pleistermortel is vertind.

 

De pinnetjes op de zelsrug zijn verwijderd en niet meer teruggebracht.

 

De bestaande poort in de omheiningsmuur is verwijderd en door de smid Nico Muller Jabusch gerestaureerd.

De authentieke scharnierankers zijn uit de pilasters gehaald en roestwerend behandeld en teruggeplaatst. Hiervoor moet een derde van de pilasters afgebroken en wederom opgebouwd worden.

De poort is geschilderd en thans weer goed sluitend gemaakt.

Inmiddels hebben een aantal sponsoren en stichtingen voldoende gelden beschikbaar gesteld en is ook de laatste 25% van de muur aanbesteed. De aannemer kon zijn werk ononderbroken afwerken.

Bij het project zijn ook leerlingen ingezet van de vakschool voor restauratie. Hiervoor is extra subsidie verstrekt.

Eind 2015 kon de aannemer zijn spullen opruimen en is ook het bouwafval verwijderd.

 

In december 2015 is de restauratie van de muur opgeleverd. In het voorjaar van 2016 is het werk gecontroleerd door de Monumentenwacht. Hierna is de provinciale subsidie onverkort vastgesteld.

 

 

 

Rondom de begraafplaats

 

 

Nu de oprukkende natuur tot staan is gebracht, het metaheerhuisje grondig is opgeknapt en de omheiningsmuur is gerestaureerd is ook de omgeving rondom de begraafplaats opgeknapt.

 

Tijdens twee edities van NL Doet hebben vrijwilligers het bos rondom de begraafplaats opgeruimd. Een nieuwe houtwal is aangelegd met het dode hout uit het bos.

 

De grond rondom de muur waar in vroegere jaren deels een sloot omheen liep is opgehoogd en geegaliseerd.

 

De afrastering van gaas aan de voorzijde van het terrein langs de Hondsbergselaan is geheel vernieuwd. Ook is er een afrastering aangebracht langs het naastliggende perceel en de daarop staande woning die de afgelopen jaren leeg stond en een speelhol was geworden van zervers. Inmiddels is het huis verkocht en zal er in de nabije toekomst een nieuw woonhuis worden gebouwd.

 

De toegangsweg vanaf de straat, de Hondsbergselaan, naar de poort in de ommuring is uitgegraven en verhard met silex een bosvriendelijke steenslag.

 

Ten slotte is er een prachtige nieuwe poort gemaakt aan het begin van het terrein aan de Hondsbergselaan. De oude poort is gesloopt. 

 

De poort isgeschonken door de Henri Moerel Stichting. Henri Moerel is in 2012 overleden en begraven op de Joodse begraafplaats in Oisterwijk.

 

 

De voorzitter van deze Stichting Mevrouw Jantiene T. Klein Roseboom heeft de poort ontworpen naar een voorbeeld van een op drift geraakte Franse poort.

De poort biedt de kans op een voortdurende dialoog door de toepassing van universeel gebruikte symbolen zowel uit het Jodendom als uit het Christendom. Ze heeft gezocht naar symbolen die waarden uitstralen, die gewoon zijn en verbinden in plaats van symbolen die uniek zijn en die gericht zijn op onderscheid of afscheiding.

 

 

De poort is gemaakt door de siersmid Nico Müller Jabusch uit Oisterwijk.